veteriner.ultrason.web.tr

Ultrasonografi günümüzde çok sayıda özel alanda teşhisin yanı sıra tedavinin de önemli bir parçası haline gelmiştir. Diagnostik ultrasonografinin veteriner hekimlik mesleğinde yaygın olarak kullanılması reprodüktif alanda gerçekleşmiştir. Beşeri hekimlikte de aynı seyri izleyerek gebelik teşhisi ve cinsiyet tayininde yaygın olarak kullanılmıştır. İnsanların çoğu ultrason ile bu vesileyle tanışmıştır. Başlangıçta yalnızca gebelik teşhisi amaçlı kullanım, cihazlardaki teknik gelişmeye paralel olarak tüm genital organların gözlenebilmesi şeklinde seyretmiştir. Günümüzde ultrasonografi tüm reprodüktif girişimlerde yardımcı teşhis cihazı şeklinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Klinisyen için yöntemin değerini tanımlamak amacıyla  “ultrasonografi, klinik muayenenin diğer cihazlar ile sürdürülmesidir” ifadesi kullanılmıştır.

Non – invaziv bir cihaz olması, portatif tipleri ile her koşulda kolayca ve tekrar edilebilir şekilde uygulanabilmesi, hasta operatör için yan etkinin bulunmaması ve anında ve güvenilir sonuç vermesi ultrasonıgrafinin en önemli avantajlarıdır.
Genital organlardaki tüm fizyolojik gelişim ve değişimlerin izlenebilmesinin yanı sıra patolojik olguların görüntülenmesi ve teşhisinde, reprodüktif verimliliği artırma programlarında, biyoteknolojik çalışmalarda (klon yavru üretilmesi, embriyo trasferi, ovum pick – up (OPU) ultrasonogf-rafiden yararlanılmaktadır. Ultrasongrafi ile hayvanlarda reprodüktif olayların seyri daha iyi anlaşılmış, dölverimi artışları sağlanmış ve yeni teknolojilerin uygulanması hızlanmıştır. Ultrasonografi araştırma ve uygulamalarda ve klinik pratikte devrim yaratacak gelişmelere katkı sağlamaktadır. Örneğin fölliküler dalgaların keşfi ultrasonografi aracılığı ile gerçekleşmiştir.
Bu kitapçığın yazılış amacı, öncelikle diagnostik ultrasonografinin teknik özelliklerini kullanıcıya tanıtmaktır. Daha kaliteli görüntü elde etmek ve daha iyi yorumlamak, bir başka ifadeyle doğru teşhis bu bilgilerle gerçekleşmektedir. Ultrason fiziği hakkında temel bilgileri oluşturduktan sonra ineklerde reprodüktif ultrasonografi uygulaması konusunda temel ipuçleri verilmiştir. Genital organlarda şekillenen normal fizyolojik olayların (folliküler dalgaların izlenmesi, corpus luteum, gebelik vb) görüntülenmesinin yanı sıra anormal durumların da (embriyonik ölüm, kistler, pyometra vb) taşhis edilebilmesi için kullanım ve görüntü elde etmeye yönelik özet ve anlaşılır bilgiler sunulmaya çalışılmıştır.
Hazırlanan kitapta eksiklikler bulunmaması mümkün değildir. Bazılerı teknik donanımların fakültelerimizde tam olarak sağlanamamasından kaynaklanmaktadır. Örneğin Doppler donanım ve uygulamasına çoğu kliniklerde rutin olarak geçilmemiştir. Bu da bizlerin bu konuya ilişkin bilgi birikimi ve deneyimlerini azaltmış ve kitaba aktarmayı sınırlamıştır. Günümüzde kullanımı sınırlı olan ultrasonografinin yaygınlaştırılmasının hayvancılığımızda verim ve karlılığı önemli oranda etkileyeceği inancıyla bu kitap hazırlanmıştır. Eksikliklerin giderilmesinde göstereceğiniz her türlü katkı branşımızı güçlendirecektir.
Ultrason cihazı uygun yerde, zamanda ve şekilde kullanıldığında doğru teşhise daha hızlı ulaşmada önemli fayda sağlamaktadır. Ultrasonografi konusunda edinilen teorik bilgilerin çok sayıda yapılan uygulamalar ile güçlendirilmesi başarıyı üst düzeylere taşıyacaktır.
D. Ali Dinç
Eylül, 2008 Konya

GİRİŞ
TARİHÇE
ULTRASON FİZİĞİ
SESİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Frekans, dalga boyu ve hız
Sesin fiziği
Dokularda ses dalgalarının etkileşimi
Yansıma (eko)
Kırılma
Dağılma (saçılma, yayılma, scattering)
Zayıflama  (attenuation)
AKUSTİK DİRENÇ
ÇÖZÜMLEME ( REZOLÜSYON )
GÖSTERİ BİÇİMLERİ

1. A- Mode (amplitude mode)
2. B- Mode (brightness mode)
3. M veya TM- mode (motion veya time motion mode)
4. Doppler Mode

PROB/ TRANSDUCER/ BAŞLIK/ SONDA
PİEZOELEKTRİK ETKİ
KRİSTALLERİN ÜRETİMİ
SES DALGASININ ÜRETİMİ VE GÖRÜNTÜSÜNÜN ŞEKİLLENDİRİLMESİ
KARELEME/ ÇERÇEVE (FRAME RATE, TASARLAMA)
ODAKLAMA (FOKUSLAMA)
ZAMAN KAZANÇ AYARI (TGC-TİME GAİN COMPENSATİON)
PROB TİPLERİ/ ÇEŞİTLERİ VE SEÇİMİ
PROB FREKANSI VE SEÇİMİ
TARAMA DÜZLEMLERİ
TARAMALAR
ULTRASON CİHAZLARINDA ANA ÜNİTE
ARTEFAKTLAR
Gölgeleme
Kenar gölgelemesi
Kuvvetlenme
Çoğalma
Kırılma
Ayna görüntü
Kuyruklu yıldız
Demet genişliği
Hız artefaktı
Aliasing
ARTEFAKTLARIN GİDERİLMESİ
TEMEL YORUMLAMA PRENSİPLERİ
ULTRASONOGRAFİ İLE MUAYENE TEKNİKLERİ
ULTRASONOGRAFİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER
Üç boyutlu (3D) ultrasonografi
Dört boyutlu (4D) ultrason
Harmonik görüntüleme
Ultrasonografide kontrast madde kullanımı
ULTRASON CİHAZLARININ BAKIMI

İNEKTE GENİTAL ORGANLARIN ULTRASONOGRAFİSİ

HAYVANIN HAZIRLANMASI VE MUAYENE TEKNİĞİ
OVARYUMLARIN ULTRASONOGRAFİSİ
Folliküller
Ovulasyon
Corpus luteum (CL)
Folliküler ve luteal kistler
UTERUSUN ULTRASONOGRAFİSİ
Gebelik teşhisi
Embriyonik ölümler
Fötal cinsiyet tayini
İkiz gebeliklerin teşhisi
Fötal anomalilerin belirlenmesi
Post partum uterusun ultrasonografisi
ULTRASONİK BİYOMETRİ VE FETOMETRİ
NONŞİRURJİKAL OOSİT ASPİRASYONU (OVUM PİCK – UP/OPU, FOLLİKÜLOSENTEZ)
ULTRASON REHBERLİĞİNDE AMİNOSENTEZ VE ALLANTOSENTEZ
REPRODÜKTİF VERİMLİLİĞİ ARTIRMA PROGRAMLARINDA ULTRASONOGRAFİNİN KULLANIMI
SUNİ TOHUMLAMA UYGULAMASINDA ULTRASONOGRAFİNİN KULLANIMI

MEMENİN ULTRASONOGRAFİSİ
ULTRASONOGRAFİ TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ
KAYNAKLAR
DİZİN